İş dünyası uzun bir süredir sürdürülebilirliği, özellikle sürdürülebilirlikle ilgili risklerin finansal sonuçları, sürdürülebilir finansmana erişim ve şeffaf raporlama beklentileri gibi konular üzerinden tartışıyor. Yatırımcılar, düzenleyici kurumlar ve finans kuruluşları artık şirketlerden şeffaf, karşılaştırılabilir ve doğrulanabilir bilgi talep ediyor. Bu artan beklentiler doğrultusunda sürdürülebilirlik raporlaması, yalnızca çevresel performansı değil sosyal ve yönetişim boyutlarını da kapsayan daha bütüncül bir yapıya evrilmiş durumda. Bu dönüşüm, raporlamayı gönüllü bir iletişim aracı olmaktan çıkararak stratejik yönetim ve finansal karar alma süreçlerinin ayrılmaz bir parçası haline getirmektedir. 

 

Raporlama süreçleri hızla değişirken ve ortak standartların belirlenmesi yönünde küresel çapta önemli adımlar atılırken buna paralel olarak sürdürülebilirlik raporlaması evreni giderek daha geniş ve çok boyutlu bir yapıya dönüşmektedir. Gönüllü ve zorunlu sürdürülebilirlik raporlamasında bugün artık kimi unsurları aşağıda sayılan geniş bir ekosistem oluşmuş durumda:

 

• Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları: Global Reporting Initiative (Küresel Raporlama Girişimi - GRI), Sustainability Accounting Standards Board (Sürdürülebilirlik Muhasebesi Standartları Kurulu - SASB) ve yerel düzenleyici zorunlulukları şekillendiren International Financial Reporting Standards (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları - TSRS) gibi standart setleri,
   
• Sürdürülebilirlik Çerçeveleri: Task Force on Climate-related Financial Disclosures (İklimle İlgili Finansal Beyan Görev Gücü - TCFD) ve Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (Doğayla İlgili Finansal Beyan Görev Gücü - TNFD) gibi risk odaklı çerçeveler ile Carbon Disclosure Project (Karbon Saydamlık Projesi - CDP) gibi çevresel veri açıklama platformları,
   
• Sürdürülebilirlik İlkeleri ve Yönergeleri: UN Global Compact (Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi ) ve bu kapsamdaki Communication on Progress (İlerleme Bildirim Raporu - CoP), Principles for Responsible Investment (Sorumlu Yatırım İlkeleri - PRI) ve Organisation for Economic Co-operation and Development (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü - OECD) Yönergeleri gibi kurumsal davranış rehberleri,
   
• Sürdürülebilirlik Endeksleri: Kurumların ESG (Çevresel, Sosyal, Yönetişim-ÇSY) performanslarını değerlendiren Morgan Stanley Capital International (MSCI), Sustainalytics, S&P Dow Jones Indices (S&P Dow Jones Endeksleri), Borsa İstanbul Sustainability Index (BIST Sürdürülebilirlik Endeksi), Bloomberg ve London Stock Exchange Group (Londra Menkul Kıymetler Borsası Grubu - LSEG) gibi derecelendirme ve endeks sağlayıcıları,
   
• Hedef Belirleme İnisiyatifleri: Science Based Targets initiative (Bilim Temelli Hedefler Girişimi - SBTi) gibi şirketlerin iklim hedeflerini bilime dayalı olarak belirlemelerini sağlayan inisiyatifler.

 

Bu çok bileşenli sürdürülebilirlik raporlaması ekosistemi, şirketler açısından yalnızca TSRS, CSRD, iklim ve çevre mevzuatları ile insan hakları ve tedarik zinciri yükümlülükleri gibi düzenleyici gerekliliklere uyum sağlamayı değil, aynı zamanda daha geniş bir sorumluluk alanını da gündeme getirmektedir. Bu kapsamda şirketlerden beklenen proaktif duruş, sektöre öncülük eden kurumlar için değişen pazar koşullarına hızlı adaptasyon sağlamanın ötesinde, kısa ve uzun vadede somut ekonomik fırsatlar da yaratmaktadır. 

 

Proaktif yaklaşımı benimseyen kurumlar; iklim değişikliğinden kaynaklanan çevresel, finansal ve düzenleyici riskleri önceden tespit ederek düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecinde ortaya çıkan yeni pazar ve finansman fırsatlarına daha hızlı uyum sağlayabilmekte, yeşil finansman araçları ve sürdürülebilirlik bağlantılı kredi mekanizmalarına daha avantajlı erişim imkânı elde etmektedir. Aynı zamanda yatırımcı ve müşteri beklentilerine uyum sağlayarak rekabet güçlerini ve kurumsal itibarlarını artırmakta, uzun vadeli kârlılıklarını desteklemekte ve yaklaşan regülasyon değişikliklerine bugünden hazırlıklı olarak küresel piyasalardaki dönüşüm risklerini daha etkin şekilde yönetebilmektedir.
 

Bugün gelinen noktada, sürdürülebilirlik raporlaması şirketlerin stratejik yönünü belirleyen temel unsurlardan biri haline gelmiş durumda. 
 

Sürdürülebilirlik Raporlaması Deneyim Paylaşım Grubu Yansımaları

 

6 Mayıs 2026 tarihinde UN Global Compact Türkiye’nin Ege Bölgesi’ndeki şirketleri hedefleyen, Denizli Sanayi Odası iş birliğiyle düzenlediği deneyim paylaşım toplantısı; enerji, kablo, demir-çelik, kimya, ambalaj, gıda ve tekstil sektörlerinden farklı ölçeklerde şirket temsilcilerini bir araya getirdi. Toplantıda katılımcılar, kurumlarının sürdürülebilirlik raporlama stratejilerine ve mevcut uygulamalarına ilişkin iyi örnekleri, süreçte karşılaştıkları zorlukları ve kısa, orta ve uzun vadeli planlarını paylaşırken şirketlerin bu alanda yalnızca yasal mevzuatlara uyum sağlamakla yetinmeyip proaktif şekilde hazırlık yaptıkları ve sürdürülebilirlik raporlamasına yönelik çalışmalarını hızlandırdıkları da açık biçimde ortaya kondu. 

Raporlama artık yalnızca operasyonel bir gereklilik değil, aynı zamanda risk yönetimi ve kurumsal yönetişimin temel unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor. 

Gerçekleşen deneyim paylaşımları sonucunda elde edilen çıktılar, şirketleri raporlamaya iten motivasyonların sektörel dinamiklere göre nasıl ayrıştığını da net bir şekilde ortaya koyuyor: 
 

• Zorunlu Raporlama: Doğrudan TSRS kapsamına giren veya Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) ile karşı karşıya olan sektörler, raporlama sürecini diğer sektörlerdeki şirketlere göre günlük operasyonlarına ve stratejilerine dahil etmiş durumda. Bununla birlikte, henüz doğrudan yükümlülük kapsamında yer almayan birçok şirket ve sektör de orta ve uzun vadede zorunlu raporlama kapsamına dahil olacağını öngörerek hazırlık süreçlerini hızlandırıyor. 
• Tedarik Zinciri ve Müşteri Talebi: Özellikle Avrupa Birliği'ne ihracat yapan firmalar için "müşteri talebi" en büyük itici güç. Rakiplerin raporlama yaptığı bir pazarda, tedarikçi olarak kalabilmenin yolu şeffaf ve doğrulanabilir sürdürülebilirlik verisi sunmaktan geçiyor. Küresel markalar ise tedarikçi seçiminde artık yalnızca fiyat ve kaliteyi değil; karbon ayak izi ve sosyal uygunluk gibi sürdürülebilirlik kriterlerini de dikkate alıyor. 
• Kurumsal İtibar ve Marka Değeri: Henüz doğrudan regülasyonlara tabi olmayan şirketler de sektördeki öncü uygulamaları takip ederek sürdürülebilirlik raporlaması alanında hazırlık ve kapasite geliştirme çalışmalarına hız veriyor. Birçok şirket halihazırda GRI ve CDP gibi gönüllü standart ve çerçeveler doğrultusunda raporlama gerçekleştirirken raporlama pratiği bulunmayan şirketler ise mevcut ve gelecekteki düzenlemelere uyum sağlamak amacıyla veri toplama, yönetişim ve raporlama süreçlerini yapılandırmaya yönelik adımlar atıyor. 

Şirketleri raporlamaya yönlendiren çeşitli faktörlerin yanı sıra, sürdürülebilirlik raporlaması süreçlerinin kurum içinde nasıl yapılandığı da toplantının öne çıkan başlıkları arasında yer aldı. Deneyim paylaşımları, bu alanda sektörel bazda keskin bir ayrışmadan ziyade, şirketlerin kendi organizasyonel yapılarına göre farklılaşan yaklaşımlar benimsediğini ortaya koydu. Süreçlerin bazı şirketlerde sürdürülebilirlik, finans, yatırımcı ilişkileri veya insan kaynakları ekipleri tarafından yürütüldüğü; bazı şirketlerde ise çoklu birimlerin koordinasyonuyla ilerlediği ifade edildi. 

Bununla birlikte, şirketler arasında ortaklaşan en önemli noktalardan biri, sürdürülebilirlik raporlamasında üst yönetim sahipliğinin kritik rolü oldu. Katılımcılar, raporlama süreçlerinin yalnızca uyum odaklı bir gereklilik olarak değil, aynı zamanda şirketin stratejik yönetimini şekillendiren bir dönüşüm alanı olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekti. Bu doğrultuda birçok şirket, sürdürülebilirlik gündemini kurum geneline yaymak ve karar alma süreçlerine entegre etmek amacıyla komiteler, çalışma grupları ve birimler arası koordinasyon mekanizmaları oluşturarak kurumsal sahiplenmeyi güçlendirme yönünde adımlar atıyor.

“Sürdürülebilirlik raporlamasında önümüzdeki 3 ve 5 yıl için planlarınız/hedefleriniz neler?” sorusuna verilen yanıtlarda iki başlık öne çıktı: dijitalleşme ve doğrulama süreçleri. Katılımcılar, sürdürülebilirlik raporlamasında en büyük zorluklardan birinin veri toplama süreçleri olduğunu vurguladı. Verilerin farklı birimlerde dağınık şekilde tutulması, bazı süreçlerin hâlâ manuel ilerlemesi ve veri akışında standardizasyon eksikliği, şirketlerin en sık karşılaştığı temel sorunlar arasında yer aldı. 

Bu nedenle bazı şirketler, önümüzdeki dönemde sürdürülebilirlik verilerinin daha sistematik, izlenebilir ve güvenilir şekilde yönetilebilmesi amacıyla dijital altyapı yatırımlarına ve veri yönetimi süreçlerinin güçlendirilmesine odaklanıyor. Bununla birlikte, raporlanan verilerin güvenilirliğini artırmaya yönelik doğrulama süreçlerinin güçlendirilmesi de öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. 
 

UN Global Compact’in İlerleme Bildirim (CoP) Raporu Neden Önemli?

UN Global Compact’in İlerleme Bildirim (Communication on Progress – CoP) Raporu, hem raporlamaya yeni başlayan şirketler için önemli bir başlangıç noktası hem de mevcut süreçlerini geliştirmek isteyen şirketler için sürdürülebilirlik konularını daha sistematik, izlenebilir ve hesap verebilir bir çerçevede ele alma imkânı sunan önemli bir araç olarak öne çıkıyor.

UN Global Compact üyelerinin her yıl yayımlamakla yükümlü olduğu İlerleme Bildirim Raporu; şirketlerin İnsan Hakları, Çalışma Standartları, Çevre ve Yolsuzlukla Mücadele alanlarındaki çalışmalarını şeffaf bir şekilde ortaya koymasını destekliyor. Yapılandırılmış soru seti sayesinde şirketler, sürdürülebilirlik süreçlerini değerlendirme ve uluslararası standartlarla daha uyumlu hale getirme imkânı buluyor. İlerleme Bildirimi hakkında detaylı bilgiye ve rehber dokümanlara UN Global Compact Türkiye Raporlama Sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.

 

İlerleme Bildirim (CoP) Raporu’nu kurumsal bir öğrenme ve gelişim aracı olarak değerlendiren şirketler, aşağıdaki temel avantajları elde ediyor: 
 

• Hesap verebilirlik, ölçülebilirlik ve şeffaflık: UN Global Compact’in On İlkesi ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında kaydedilen ilerlemeyi tutarlı bir çerçevede ölçerek paydaşlara ve kamuoyuna şeffaf biçimde görünür kılar.
• Kurumsal güven ve itibar: Şirketlerin sürdürülebilirlik taahhütlerini uluslararası kabul görmüş bir platformda somut verilerle ortaya koymasını sağlayarak yatırımcı ve müşteri nezdinde güveni ve itibarı güçlendirir.
• Performans yönetimi ve sürekli iyileştirme: Şirketlerin hedef belirleme süreçlerini destekler, mevcut durum ile hedefler arasındaki boşlukları (gap analizi) görünür kılar ve sürdürülebilirlik performansının sürekli geliştirilmesine katkı sağlar.
• Küresel kıyaslama (benchmarking) imkânı: UN Global Compact’in 150’den fazla ülkede 20.000’i aşkın şirketten toplanan İlerleme Bildirim Raporu verilerinin oluşturduğu veri görselleştirme aracına erişim sağlayarak, şirketlerin sürdürülebilirlik performanslarını On İlke doğrultusunda uluslararası ölçekte karşılaştırmalarına olanak tanır. 

Dijitalleşmenin ve doğrulanabilir verinin öne çıktığı bu yeni dönemde CoP, şirketler için yalnızca mevcut durumu raporlayan bir belge olmanın ötesine geçerek, sürdürülebilirlik yaklaşımını stratejiye entegre eden ve üst yönetim sahipliğini güçlendiren bir çerçeve sunuyor.

 

17 Haziran: Veriler Işığında Türkiye’deki İş Dünyasının Sürdürülebilirlik Performansı 

Bu dönüşüm sürecinin bir sonraki önemli adımı ise, şirketlerin sürdürülebilirlik performansını veriler ışığında daha görünür ve karşılaştırılabilir hale getirmek olacak. Bu kapsamda UN Global Compact Türkiye tarafından 17 Haziran’da “Belém’den Antalya’ya: Verilerle İş Dünyasının Sürdürülebilirlik Yolculuğu” başlığıyla gerçekleştirilecek etkinlikte, Sabancı Üniversitesi iş birliğinde hazırlanan ve Türkiye’de sürdürülebilirlik verisi alanında bir ilk niteliği taşıyan rapor tanıtılacak. UN Global Compact İlerleme Bildirimi (CoP) 2025 verilerine dayanan çalışma; Türkiye’deki şirketlerin ÇSY performansını AB ve küresel eğilimlerle karşılaştırmalı olarak ele alırken, iş dünyasının dönüşüm alanlarına, önceliklerine ve öne çıkan sürdürülebilirlik trendlerine dair önemli içgörüler sunacak.

Alina İltutmuş
Üye ve Paydaş İlişkileri Koordinatörü
UN Global Compact Türkiye